18
مه

تو رفتگی و شکم دادگی فرش

برخی از فرش‌ها به دلایل گوناگون ممکن است حاشیه‌های طولی و عرضی فرش در یک خط مستقیم قرار نداشته و دارای تو رفتگی و یا برآمدگی شود، دچار عیب کجی است. کجی فرش انواع و اقسام گوناگونی دارد که هر یک نیاز به ترمیم و رفع آسیب دارد. یکی از این آسیب‌ها، تورفتگی و شکم دادگی فرش می‌باشد. چنانچه برخی از فرش‌ها را روی زمین پهن و حاشیه‌های طولی آن‌ها را در کنار یک خط مستقیم فرضی در نظر بگیریم، متوجه خواهیم شد که حاشیه فرش در یک خط مستقیم قرار ندارد. عمده‌ترین دلایل ایجاد تو رفتگی و شکم دادگی در فرش عبارت از موارد ذیل است:

تو رفتگی و شکم دادگی، از عیوب رایج فرش دستباف است که حین بافت ایجاد می‌شود

عدم پخش صحیح بیش‌تر چله بر روی سر دار و کوجی (در دستگاه‌های فارسی). از مهم‌ترین نکات فنی در پخش و انتقال چله در مناطقی که دستگاه‌های آن‌ها فارسی بافت و دارای کوجی است. پخش بیش‌تر چله بر روی کوجی و سر دار نسبت به زیر دار است. این مقدار همواره با توجه به ابعاد فرش متغیر و از 2 تا 6 سانتی‌متر تغییر می‌کند.

نداشتن کوجی، یکی از دلایلی است که از کجی فرش جلوگیری می‌کند. دستگاهی که کوجی نداشته باشد، احتمال کج شدن فرش بر روی آن زیاد است. چنانچه دستگاهی دارای چوب کوجی باشد، ولی پخش چله بر روی سردار و کوی بیش‌تر از زیر دار نباشد. باز هم احتمال کج شدن فرش بسیار زیاد است.

یکی از خدمات رفو ماندگار، رفع آسیب تو رفتگی و یا شکم دادگی فرش دستباف است

پاره شدن نخ کوجی، اتصال نخ‌های چله بر روی چوب کوجی و ثابت نگهداشتن آن‌ها به وسیله نخ کوجی انجام می‌گیرد. با توجه به این که پخش چله بر روی کوجی بیش‌تر از زیر دار است، باید از برگشت و جابجایی آن‌ها بر روی کوجی جلوگیری شود. برای این کار در امتداد طولی و بر روی چوب کوجی نخ محکمی قرار داده، سپس با بستن گره هر یک از نخ‌های چله‌های زیر را به نخ کوجی و در نهایت به چوب کوجی متصل می‌شود تا از جابجایی چله‌ها جلوگیری کند.