مقاله آموزشی

مراحل آماده ‌سازی فرش برای رفوگری

فرش‌ ایرانی جزو کالاهایی است که علاوه بر ارزش مالی از لحاظ هنری نیز اهمیت زیادی دارد. اما این محصول مانند تمام لوازم دیگر منزل با گذشت زمان، ممکن است دچار آسیب‌هایی همچون پارگی، پوسیدگی، سوختگی یا سائیدگی شود. در چنین مواردی، باید فرش را به یک مرکز رفوگری معتبر سپرد تا به دست متخصصان رفوگر، بخش های آسیب دیده بازسازی گردند. در این مقاله، از وب سایت رفوگری ماندگار مراحل آماده ‌سازی فرش برای رفوگری را بررسی می‌کنیم.

مراحل آماده ‌سازی فرش برای رفوگری

رفوگری فرایندی تخصصی برای بازسازی و احیای بخش‌های آسیب‌دیده فرش است. اما پیش از شروع رفوگری، فرش باید به‌درستی برای این کار آماده شود. این آمادگی نه تنها باعث تسهیل کار رفوگر می‌شود، بلکه نتیجه نهایی را نیز بسیار زیباتر، باکیفیت‌تر و بادوام‌تر می‌کند. رفوگری، هنری است که جان تازه‌ای به فرش‌های آسیب‌دیده می‌بخشد، و این جان‌بخشی، بدون آماده‌سازی درست، ممکن نیست.

شست‌وشوی کامل فرش

اولین و مهم‌ترین مرحله آماده‌سازی فرش، شست‌وشوی دقیق و اصولی آن است. گردوغبار، چربی، مواد غذایی و سایر آلودگی‌ها در طول زمان در تار و پود فرش نفوذ می‌کنند و ممکن است مانع تشخیص دقیق آسیب‌ها و اجرای موفق عملیات رفو شوند. شست‌وشو باعث می‌شود رنگ‌های اصلی فرش نمایان شوند و محل دقیق آسیب‌دیدگی‌ها بهتر مشخص گردد. در شست‌وشوی فرش قبل از برای رفو کردن باید نکات زیر را رعایت کنید:

1. باید از شوینده‌های ملایم و مخصوص استفاده شود.
2. آبکشی کامل انجام شود تا مواد شوینده در بافت فرش نماند.
3. فرش در محیطی با تهویه مناسب خشک شود تا از ایجاد کپک جلوگیری شود.

 بررسی و ارزیابی کلی فرش

پس از خشک‌شدن کامل فرش، باید بررسی دقیق و همه‌جانبه‌ای روی سطح و پشت فرش انجام شود. این بررسی شامل شناسایی محل‌های پوسیدگی و پارگی، آسیب‌های ناشی از حرارت یا سوختگی، سایش‌های ناشی از رفت‌وآمد زیاد و تغییر رنگ و نخ‌کشی قالی می باشد.

این کار معمولا با کمک گرفتن از  ذره‌بین و زیر نور کافی انجام می‌شود تا کوچک‌ترین آسیب‌ها از دید فرد رفوگر پنهان نماند. زیرا برخی از آسیب‌ها ممکن است در نگاه اول دیده نشوند و فقط با لمس یا بررسی پشت فرش قابل تشخیص باشند.

علامت‌گذاری نواحی آسیب‌دیده

یکی دیگر از مراحل آماده ‌سازی فرش برای رفوگری، علامت‌گذاری ناحیه آسیب‌دیده است. در این مرحله، بخش‌هایی که نیاز به ترمیم دارند علامت‌گذاری می‌شوند. این کار معمولاً با کمک ماژیک‌های مخصوص، نخ رنگی یا گچ انجام می‌شود. علامت‌گذاری دقیق باعث می‌شود رفوگر بداند که باید روی کدام قسمت‌ها تمرکز کند و در صورت لزوم از نقشه یا طرح مشابه برای بازسازی استفاده نماید.

 تثبیت فرش روی دار یا قاب رفو

یکی از مهم‌ترین مراحل در آمادگی فرش، نصب آن روی دار رفو یا قاب چوبی مخصوص است. این ابزار کمک می‌کند تا فرش در طول عملیات ترمیم کاملاً صاف، کشیده و ثابت بماند. اگر فرش در حین رفوگری جابجا شود یا چروک بخورد، بافت جدید به‌درستی در جای خود قرار نخواهد گرفت و زیبایی ظاهری فرش از بین خواهد رفت. نکات مهم در نصب قالی روی دار عبارتند از:

1. محل آسیب‌دیده باید در مرکز قاب قرار گیرد.
2. فرش نباید بیش از حد کشیده یا شل بسته شود.
3. استفاده از گیره‌های مخصوص برای نگه‌داشتن لبه‌ها توصیه می‌شود.

 آماده‌سازی نخ و ابزار مناسب

رفوگر پیش از شروع به کار، باید نخ‌هایی با رنگ، ضخامت و جنس منطبق با نخ‌های اصلی فرش آماده کند. معمولاً برای فرش‌های دستباف از نخ‌های پشمی با رنگ‌های گیاهی استفاده می‌شود. همچنین ابزارهایی مانند سوزن، قلاب رفو، قیچی، شانه، چسب مخصوص و ذره‌بین باید در دسترس باشد.

 تهیه طرح یا نقشه مشابه (در صورت نیاز)

در مواردی که بخشی از طرح یا نقشه فرش به کلی از بین رفته باشد، باید از یک نمونه مشابه یا طرح اولیه برای بازسازی استفاده شود. این نقشه می‌تواند از یک عکس قدیمی، بخشی سالم از فرش یا یک فرش مشابه دیگر تهیه شود. هماهنگی در نقش و رنگ در این مرحله بسیار حیاتی است، چرا که هرگونه تفاوت فاحش در طرح باعث کاهش ارزش هنری فرش می‌شود.

سخن آخر

مراحل آماده ‌سازی فرش برای رفوگری، پایه و اساس موفقیت در این هنر ظریف و ارزشمند است. از شست‌وشوی دقیق تا تثبیت فرش روی دار و آماده‌سازی ابزارها، هر مرحله نیاز به دقت، تجربه و دانش تخصصی دارد. اگر این مراحل با دقت طی شوند، نتیجه نهایی نه‌تنها زیبا بلکه بادوام و هماهنگ با اصالت فرش خواهد بود.