نحوه نگهداری از فرشهای دستباف و نفیس
فرش دستباف ایرانی نهتنها یک وسیله زینتی و کاربردی است، بلکه نمادی از هنر، اصالت و فرهنگ کهن ایران به شمار میرود. ارزش بالای این فرشها به دلیل ظرافت در بافت، استفاده از رنگهای طبیعی و دوام بالا، باعث میشود نگهداری درست از آنها اهمیت ویژهای داشته باشد. اگر از فرشهای دستباف و نفیس بهدرستی مراقبت نشود، به مرور زمان رنگ، بافت و زیبایی خود را از دست میدهند. در این مقاله از مرکز رفو ماندگار، با اصول کاربردی و مؤثر برای نگهداری از فرشهای دستباف و نفیس آشنا میشویم.
نحوه نگهداری از فرشهای دستباف و نفیس
نگهداری از فرشهای نفیس و دستباف نیازمند دقت و آگاهی است. با رعایت چند اصل ساده مانند پرهیز از رطوبت، نور مستقیم، استفاده از شویندههای مناسب و بررسی دورهای، میتوان عمر و زیبایی فرش را تا دهها سال حفظ کرد. این آثار ارزشمند نهتنها بخشی از هویت فرهنگی ایران هستند، بلکه با مراقبت درست، میتوان آنها را به نسلهای آینده نیز منتقل کرد. در ادامه به بررسی این موارد می پردازیم:
1. انتخاب مکان مناسب برای پهن کردن فرش
اولین نکته در نگهداری فرشهای دستباف، انتخاب محل مناسب است. این فرشها نباید در محیطهای مرطوب یا در معرض نور مستقیم خورشید قرار گیرند. تابش طولانی نور باعث کمرنگ شدن رنگهای طبیعی و لطمه به الیاف پشمی یا ابریشمی میشود. همچنین، اگر کف خانه شما مرطوب است، بهتر است بین فرش و زمین از یک زیرانداز نمدی یا موکت خشک استفاده کنید تا از جذب رطوبت به تار و پود فرش جلوگیری شود.
۲. جابجایی و تا کردن فرش به روش صحیح
در زمان جابجایی، هرگز فرش دستباف را تا نکنید؛ زیرا تا خوردن باعث شکستگی و آسیب به تار و پود آن میشود. بهترین روش، لوله کردن فرش از سمت پرز به داخل است. برای اطمینان بیشتر، میتوانید روی فرش یک پارچه نخی یا ملحفه تمیز بپیچید تا گرد و غبار به آن نفوذ نکند. اگر قصد نگهداری طولانیمدت دارید، فرش را در محیطی خشک و دور از نور نگه دارید و هر چند ماه یکبار آن را باز کرده و بررسی کنید تا دچار بیدزدگی یا تغییر رنگ نشده باشد.
۳. جلوگیری از بیدزدگی و آفت
یکی از خطرات بزرگ برای نگهداری از فرشهای دستباف و نفیس، بید و آفات الیاف هستند. بیدها بیشتر در محیطهای تاریک، مرطوب و بدون تهویه رشد میکنند. برای جلوگیری از بیدزدگی، فرش را هر چند وقت یکبار در معرض هوای آزاد قرار دهید. استفاده از قرص یا پودر ضدبید طبیعی (مثل اسطوخودوس یا تنباکو خشکشده) در نزدیکی فرش نیز مؤثر است. البته بهتر است این مواد مستقیماً با فرش تماس نداشته باشند.
۴. نحوه نظافت روزمره فرش دستباف
تمیز نگه داشتن سطح فرش، یکی از مهمترین مراحل مراقبت است. بهتر است برای گردگیری از جاروبرقی با مکش ملایم استفاده کنید و جهت حرکت آن را همسو با خواب پرزها قرار دهید. از برس زدن خشن یا شستشوی مکرر خودداری کنید، زیرا باعث فرسودگی و تغییر رنگ میشود. در صورت ایجاد لکه، هرچه سریعتر اقدام به پاکسازی کنید؛ اما از مواد شیمیایی قوی استفاده نکنید. برای پاک کردن لکهها بهتر است از دستمال سفید نخی مرطوب یا محلول رقیق شامپوی مخصوص فرشهای دستباف استفاده شود.
۵. شستشوی اصولی در قالیشویی معتبر
شستشوی فرشهای نفیس باید حتماً در قالیشوییهای حرفهای و تخصصی انجام شود. شستشو با شویندههای نامناسب یا فشار زیاد آب میتواند به الیاف پشمی یا رنگهای گیاهی آسیب برساند. قالیشوییهای معتبر از مواد شوینده ملایم و آب با دمای کنترلشده استفاده میکنند تا ضمن پاکیزگی کامل، به بافت و رنگ فرش لطمهای وارد نشود. به طور معمول، شستشوی فرش دستباف هر ۱۲ تا ۱۸ ماه یکبار کافی است.
۶. استفاده از زیرانداز و محافظ فرش
برای جلوگیری از لغزش، ساییدگی و جمعشدگی، بهتر است زیر فرش دستباف از زیرانداز های نمدی یا فومی استفاده شود. این کار علاوه بر تثبیت فرش، به تهویه زیر آن کمک میکند و مانع نفوذ رطوبت میشود. همچنین در مکانهایی که رفتوآمد زیاد است، میتوانید از روفرشی نخی سبک برای محافظت و نگهداری از فرشهای دستباف و نفیس بهره ببرید تا از آلودگی و سایش جلوگیری شود.
۷. مراقبت از حاشیهها و ریشههای فرش
ریشههای فرش از حساسترین بخشها هستند و در صورت بیتوجهی ممکن است دچار پوسیدگی یا گرهگشایی شوند. هرگز جاروبرقی را مستقیماً روی ریشهها نکشید و از خیس شدن بیش از حد آنها خودداری کنید. اگر متوجه شدید ریشهها در حال باز شدن هستند، سریعاً آن را به متخصص فرش یا قالیشویی بسپارید تا از پیشرفت آسیب جلوگیری شود.
۸. حفظ تقارن و جلوگیری از فرسایش
فرشهای دستباف اگر مدت طولانی در یک جهت قرار گیرند، ممکن است در اثر فشار پا یا نور، رنگ و بافتشان در یک سمت تغییر کند. برای جلوگیری از این مشکل، بهتر است هر شش ماه یکبار فرش را ۱۸۰ درجه بچرخانید. این کار باعث میشود فشار و نور بهصورت یکنواخت پخش شود و رنگ فرش ثابت بماند.
0 دیدگاه