مقاله آموزشی

دلایل پارگی فرش:اگر بخشی از قالی پاره شد، چه‌کار کنیم؟

قالی یکی از ارزشمندترین دارایی‌های هر خانه ایرانی محسوب می‌شود. چه فرش دستباف باشد و چه ماشینی، پاره شدن یا آسیب‌دیدن آن می‌تواند ناراحت‌کننده و از نظر زیبایی و ارزش اقتصادی قابل توجه باشد. این پارگی ممکن است بر اثر عوامل مختلفی مانند کشیدگی، برخورد اجسام تیز، فرسودگی بافت یا حتی آسیب حیوانات خانگی ایجاد شود. اما خوشبختانه، بسیاری از این آسیب‌ها قابل ترمیم‌اند، به شرطی که به ‌موقع و درست رسیدگی شوند. در این مقاله از مرکز رفو ماندگار، به بررسی دلایل پارگی فرش، راهکارهای اولیه و روش‌های حرفه‌ای ترمیم فرش می‌پردازیم.

مهمترین دلایل پارگی فرش‌ها

اگر به هر دلیل فرش شما دچار پارگی شد نگران نباشید زیرا می توانید آن را برای ترمیم به یک مرکز رفوگری تخصصی قالی بسپارید. اما قبل از هر اقدامی برای ترمیم، بهتر است دلیل پارگی را بشناسید:

• فرسودگی در اثر استفاده طولانی‌مدت
• کشیدن اثاثیه سنگین مانند مبل و میز روی قالی
• گاز گرفتن یا پنجه کشیدن حیوانات خانگی
• برخورد اجسام تیز مثل چاقو، چنگک یا پایه مبلمان
• رطوبت و پوسیدگی در بخش‌هایی از فرش
• شست‌وشوی غیراصولی یا استفاده از مواد شوینده نامناسب

شناخت دلیل پارگی به شما کمک می‌کند از تکرار آن در آینده جلوگیری کنید و به این صورت از فرش‌هایتان بیشتر مراقبت نمایید.

مراحل ترمیم قالی پاره شده

به ترمیم پارگی و سوختگی فرش رفوگری می‌گویند. برای رفو کردن بخش‌های آسیب‌دیده قالی به ماشین آلات و ابزارهای مخصوصی نیاز است و مهمتر از همه فردی که تخصص کافی داشته باشد تا بتواند قالی را مثل روز اول ترمیم و بازسازی نماید. رفوگرها معمولا مراحل زیر را برای ترمیم فرش ها انجام می‌دهند:

مرحله اول: بررسی میزان آسیب

پارگی قالی بسته به نوع، اندازه، محل و شدت آن، به روش‌های مختلفی ترمیم‌پذیر است، مثلا :

• پارگی کوچک (کمتر از ۵ سانتی‌متر): می‌توان با دوخت دستی و ظریف در خانه ترمیم کرد.
• پارگی متوسط یا در نزدیکی لبه‌ها: نیاز به وصله‌کاری یا بازسازی گلیم‌بافت دارد.
• پارگی بزرگ یا در قالی‌های دستباف ارزشمند: بهتر است توسط یک قالیشوی یا رفوگر حرفه‌ای انجام شود.

گام دوم: اقدامات اولیه در منزل

اگر امکان دسترسی سریع به خدمات حرفه‌ای را ندارید، پس از مشخص کردن دلایل پارگی فرش، اقدامات زیر می‌توانند از گسترش پارگی جلوگیری کنند:

1. ثابت‌سازی محل پارگی: از نخ محکم (مانند نخ نایلونی یا پنبه‌ای) و سوزن استفاده کرده و لبه‌های پاره‌شده را با چند کوک ساده به هم بدوزید تا بیشتر باز نشود.
2. تمیز نگه‌داشتن ناحیه آسیب‌دیده: از رفت‌وآمد، شستشو یا قرار دادن وسایل سنگین روی محل پارگی خودداری کنید.
3. استفاده از زیرانداز تقویتی: یک پارچه نمدی یا برزنتی نازک را از زیر قالی در قسمت پاره‌شده بچسبانید تا موقتاً بافت قالی را نگه دارد.

مرحله سوم: ترمیم حرفه‌ای یا رفوگری

قالیشویی‌ها و کارگاه‌های رفوگری می‌توانند انواع پارگی‌ها را با مهارت بالا ترمیم کنند، به‌ویژه در قالی‌های دستباف با ارزش. ترمیم حرفه‌ای شامل:

• وصله‌کاری یا بازسازی تار و پود فرش
• بافت مجدد قسمت آسیب‌دیده بر اساس نقشه اصلی فرش
• دوخت گلیم‌بافت در قسمت لبه‌ها (شیرازه‌دوزی)
• ترمیم ریشه‌ها در صورت آسیب

هزینه ترمیم بسته به نوع قالی، ابعاد آسیب و کیفیت کار متغیر است، اما معمولاً بسیار کمتر از تعویض قالی خواهد بود.

نکاتی برای پیشگیری از پارگی مجدد

1. هنگام جابجایی مبلمان، از پایه‌های ضدفرش یا چرخ‌های نرم استفاده کنید.
2. از ترمز فرش یا زیرانداز استفاده کنید تا قالی روی زمین نلغزد.
3. از رفت‌وآمد زیاد و سنگین روی قسمت‌های خاص فرش پرهیز کنید.
4. فرش را به‌صورت دوره‌ای بچرخانید تا فشار و فرسایش به‌طور یکنواخت پخش شود.
5. برای شست‌وشو، از قالیشویی‌های معتبر استفاده کنید تا از آسیب به بافت جلوگیری شود.

قالی دستباف در مقابل قالی ماشینی

ترمیم فرش‌های دستباف اغلب ارزش اقتصادی و فرهنگی بیشتری دارد و امکان بازسازی دقیق‌تر بخش آسیب‌دیده وجود دارد. در مقابل، فرش‌های ماشینی معمولاً به‌صورت محدود قابل ترمیم‌اند و در صورت آسیب شدید، تعویض آن‌ها گزینه بهتری است.

جمع‌بندی

دلایل پارگی فرش هر چه باشد، باعث از بین رفتن زیبایی و طول عمر قالی می‌شود. این موضوع گرچه بسیار ناراحت‌کننده می‌باشد، اما با اقدامات صحیح قابل ترمیم است. اگر آسیب جزئی است، می‌توان به‌صورت موقت در منزل آن را کنترل کرد، ولی برای ترمیم حرفه‌ای، مراجعه به متخصصان رفوگری توصیه می‌شود. رسیدگی به‌موقع می‌تواند از گسترش پارگی جلوگیری کرده و عمر قالی را حفظ کند.