مقاله آموزشی

بررسی کامل ساختار و تراکم فرش ماشینی

فرش ماشینی یکی از پرکاربردترین انواع کف‌پوش‌ها در منازل، اماکن اداری و تجاری است. شناخت ساختار و تراکم فرش ماشینی برای انتخاب بهترین گزینه متناسب با نیاز و محل استفاده اهمیت بسیاری دارد. در این مقاله از مرکز رفو ماندگار، به بررسی دقیق و تخصصی ساختار فرش ماشینی، مفهوم تراکم و تأثیر آن بر کیفیت و دوام فرش می‌پردازیم.

معرفی ساختار فرش ماشینی

فرش ماشینی با دستگاه‌های صنعتی بافته می‌شود و برخلاف فرش دستباف، فرآیند بافت آن کاملاً مکانیزه است. فرش ماشینی از سه بخش اصلی نخ خاب، نخ تار و نخ پود تشکیل شده است. این ساختار سه‌لایه باعث افزایش استحکام، دوام و ثبات ابعاد فرش ماشینی می‌شود.

1- نخ خاب (نخ رویه یا سطح فرش)

نخ خاب همان الیافی است که سطح رویی فرش را تشکیل می‌دهد و هنگام راه رفتن بر فرش با پای شما تماس دارد. این الیاف مستقیماً در کیفیت، نرمی، زیبایی و ماندگاری فرش تأثیر می‌گذارند. متداول‌ترین الیاف مورد استفاده در خاب فرش عبارت‌اند از:

• آکریلیک هیت‌ست: (Heat-set Acrylic) مقاومت بالا، ظاهر طبیعی شبیه به پشم و بدون پرزدهی هستند.
• پلی‌استر: براق‌تر و نرم‌تر، اما دوام کمتری نسبت به آکریلیک دارد.
• پلی‌پروپیلن یا :BCF ارزان‌تر و مناسب برای فضاهای کم‌ رفت‌و‌آمد می باشند.

 2- نخ تار (چله فرش)

تار فرش نخ‌هایی هستند که در راستای طول فرش قرار دارند و اسکلت اصلی فرش محسوب می‌شوند. معمولاً از جنس پلی‌استر، پنبه یا ترکیبی از آن‌ها ساخته می‌شوند.

3- نخ پود

نخ پود به صورت افقی در بافت فرش قرار دارد و بین ردیف‌های نخ خاب، به تثبیت و انسجام ساختار فرش کمک می‌کند. جنس نخ پود نیز معمولاً پنبه یا پلی‌استر است.

تراکم فرش ماشینی چیست؟

تراکم فرش ماشینی به تعداد گره‌ها یا ریشه‌هایی که در واحد طول و عرض فرش وجود دارد گفته می‌شود و معمولاً با دو شاخص تراکم طولی (تراکم) و تراکم عرضی (شانه) بیان می‌شود. هرچه تراکم فرش بیشتر باشد، فرش فشرده‌تر، ظریف‌تر و بادوام‌تر خواهد بود و طرح آن نیز با وضوح و ظرافت بیشتری دیده می‌شود. به‌عنوان‌مثال، فرشی با تراکم ۳۰۰۰ و شانه ۱۲۰۰ نسبت به فرشی با تراکم ۱۰۰۰ و شانه ۵۰۰، ظاهری شبیه‌تر به فرش‌های دستباف دارد. تراکم بالا معمولاً باعث افزایش وزن، کیفیت و قیمت فرش نیز می‌شود.

تراکم عرضی: تعداد گره‌های عرضی (در هر متر عرض فرش) را شانه می‌گویند. مثلا فرش ۷۰۰ شانه یعنی در هر متر عرضی آن ۷۰۰ گره زده شده است.

تراکم طولی: تعداد ردیف‌های پود در هر متر طول فرش را تراکم می گویند. مثلا فرشی با تراکم ۲۵۵۰ یعنی در هر متر طول آن ۲۵۵۰ رج (ردیف پود) قرار دارد.

انواع رایج فرش ماشینی بر اساس تراکم

انواع رایج فرش ماشینی براساس تراکم به صورت زیر دسته‌بندی می‌شوند:

 فرش ۵۰۰ شانه با تراکم ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰

این نوع فرش‌ها بافتی درشت‌تر دارند و بیشتر برای مکان‌های پرتردد یا منازل معمولی استفاده می‌شوند. قیمت آن‌ها نسبتاً اقتصادی‌تر است.

  فرش ۷۰۰ شانه با تراکم ۲۱۰۰ تا ۲۵۵۰

از محبوب‌ترین و پرفروش‌ترین مدل‌ها در بازار است. این فرش‌ها ظاهری زیباتر و بافتی متراکم‌تر از مدل ۵۰۰ شانه دارند و برای استفاده خانگی بسیار مناسب‌اند.

فرش ۱۰۰۰ شانه با تراکم ۳۰۰۰

این نوع فرش‌ها شباهت زیادی به فرش‌های دستباف دارند، ظریف و پرنقش هستند و در دکوراسیون‌های رسمی‌تر و مجلل کاربرد دارند.

فرش ۱۲۰۰ شانه با تراکم ۳۶۰۰

این فرش‌ها از نظر ظرافت و زیبایی در سطح بالایی قرار دارند، بسیار نرم و لوکس هستند و بیشتر جنبه‌ تزئینی دارند.

فرش ۱۵۰۰ شانه با تراکم ۴۵۰۰

بالاترین تراکم فرش ماشینی رایج در بازار، 4500 است. این فرش‌ها بسیار ظریف، ریزنقش و شبیه به فرش‌های ابریشمی دستباف هستند و عمدتاً در دکوراسیون‌های اشرافی یا لوکس کاربرد دارند. افزایش تراکم باعث افزایش ظرافت، قیمت و گاه کاهش ضخامت فرش می‌شود. انتخاب نوع تراکم باید با توجه به نوع استفاده و دکوراسیون منزل انجام شود. مثلا:

• برای اتاق نشیمن یا پذیرایی پرتردد، فرش‌های ۵۰۰ یا ۷۰۰ شانه با تراکم متوسط، گزینه‌ای با دوام‌تر هستند.
• برای مکان‌های کم‌رفت‌وآمد یا دکوراسیون لوکس، فرش‌های ۱۲۰۰ و ۱۵۰۰ شانه جلوه‌ای زیبا و هنرمندانه دارند.
• هرچه تراکم بالاتر باشد، ضخامت فرش کمتر شده و نرمی آن کاهش می‌یابد. پس بین زیبایی و راحتی باید توازن برقرار کنید.

سخن آخر

ساختار فرش ماشینی با تکیه بر نخ‌های خاب، تار و پود طراحی می‌شود و نوع الیاف استفاده شده در هر بخش نقش مهمی در کیفیت نهایی دارد. تراکم یا فشردگی بافت، شاخصی کلیدی برای سنجش کیفیت و ظرافت طرح فرش است. انتخاب درست نوع فرش بر اساس تراکم و جنس نخ، می‌تواند علاوه بر زیبایی، دوام و کارایی فرش را نیز تضمین کند.